Lekcja Sobiboru

Otrzymałem rosyjską książkę pt. „Sobibór – spojrzenie z obu stron drutu kolczastego”, będącą zbiorem artykułów, dokumentów i wspomnień na temat słynnej ucieczki z tego obozu. Jej organizatorem był por. Armii Czerwonej – Aleksander Peczerski – w książce zamieszczono tekst jego wspomnień, które napisane w latach 70. nigdy w ZSRR się nie ukazały.

Nie to jest jednak najważniejsze, pisząc o ucieczce i przedzieraniu się w kierunku Białorusi – Peczerski nadmienia, że Polacy „okazywali uciekinierom wszelką pomoc, dzielili się żywnością i ostrzegali przed posterunkami niemieckimi”. Przeczy to lansowanej obecnie tezie, że większość uciekinierów wydali lub zabili polscy mieszkańcy.

Znamienne, że autorzy przypisu do tego fragmentu napisali – że ten fragment wspomnień Peczerskiego jest „przejawem jawnej autocenzury”, bo przecież większa część uciekinierów „została wydana lub zabita przez miejscowych Polaków”. Tak oto autorzy opracowania zarzucili koronnemu świadkowi tego wydarzenia świadome kłamstwo.

„Niepodległość” – dotknięcie historii i… propaganda

Film „Niepodległość” emitowany 12 listopada w telewizji Polsat i TVP 1 – przykuł uwagę kilku milionów ludzi. 1,5 godziny pokolorowanych, w dużej mierze nieznanych do tej pory kronik filmowych i ujęć – robi naprawdę duże wrażenie. Nie wypowiadam się na temat techniki kolorowania zdjęć, bo się na tym znam średnio, choć odnotowuję glosy krytyczne.
Myślę wszakże, że dla przeciętnego widza jest to niedostrzegalne – on będzie chłonął historię ożywioną cyfrowo i w kolorze. I to jest niepodważalne – trzy lata pracy twórców filmu jak najbardziej zasługują na uznanie, nawet jeśli coś mogło być lepiej zrobione. Dla historyka najważniejsze są te fragmenty filmu, które pokazują do tej pory nieznane materiały filmowe, a jest tego sporo. Przede wszystkim sekwencje z przyjazdu do Polski Armii Polskiej gen. Józefa Hallera, przywitanie w Wielkopolsce (Leszno, gdzie widać na peronie młodego ppłk. Władysława Andersa), entuzjazm tłumów, powitanie w Warszawie.