Wielkanocne zwyczaje w Wielkim Księstwie

Nadchodzą najważniejsze dla chrześcijan Święta Zmartwychwstania Pana Boga. Przygotowujemy się do nich przede wszystkim duchowo, wspominając ostatnią wieczerzę, przeżywając mękę Chrystusa, Jego niewyobrażalne cierpienia na krzyżu, wreszcie śmierć i radosne zmartwychwstanie – „triumf życia, które nie umiera”. Niemniej, okres poprzedzający Święto Wielkiej Nocy to również czas rozlicznych domowych obowiązków i pracy, której finałem będzie uroczyste śniadanie w Wielką Niedzielę.

W lesie i w celi... Kresowe Święta za wojny i okupacji

Święta Bożego Narodzenia w 1943 roku były już nieco inne, niż poprzednie wojenne. Piąta wigilia okupacyjna napawała mieszkańców Ziemi Wileńskiej nadzieją, że już niebawem hitlerowska okupacja dobiegnie końca. Dla większości Polaków z Kresów północno-wschodnich było jasne - Niemcy wojnę przegrają. Tylko... co dalej? Otuchy dodawał też fakt, iż we wsiach i zaściankach Wileńszczyzny licznie pojawili się w te Święta - po raz pierwszy od pięciu lat - chłopcy z orłami na rogatywkach. Żołnierze Armii Krajowej.

W grudniu 1943 r. na południowy wschód od Wilna operował już kilkudziesięcioosobowy oddział partyzancki, dowodzony przez kapitana Gracjana Fróga „Szczerbca”, który wiosną 1944 r. został rozbudowany do siły kilkuset żołnierzy i przyjął nazwę III Wileńskiej Brygady Armii Krajowej. Partyzanci „Szczerbca” spędzili swą ostatnią pod okupacją niemiecką wigilię i pierwszy dzień Świąt Bożego Narodzenia w Kamionce nieopodal Turgiel. Kolację wigilijną nakryto w sali miejscowej szkoły.